خونریزی مقعدی ؛ علت، علائم و درمان آن
خونریزی مقعدی می تواند به علت خونریزی رگ های خونی در مقعد باشد، گرچه خونریزی مقعد معمولا به خاطر خونریزی روده کوچک یا مقعد می باشد. مقعد چند سانتی متر پایین روده بزرگ شما را تشکیل می دهد. خونریزی مقعدی به صورت خون در مدفوع شما، روی کاغذ توالت یا کاسه توالت دیده می شود.
خون که ناشی از خونریزی مقعدی است می تواند به رنگ های قرمز روشن، خرمایی، سیاه و قرمز باشد.
علت خونریزی مقعدی :
بواسیر : درون مقعد مجموعهای از رگهای خونی قرار دارند که مانند یک بالشتک محکم از خروج دائمی مدفوع، گاز و ترشحات مخاطی راست روده جلوگیری میکند. اما اگر یکی از این رگها ورم کند یا از محل طبیعی خود در دیواره راست روده خارج شود که غالبا در اثر زور زدن زیاد در هنگام یبوست رخ میدهد، تبدیل به یک بواسیر میگردد. بواسیر علاوه بر خارش یا درد، ممکن است خونریزی هم داشته باشد.
شقاق : خونریزی مقعد میتواند علامت شقاق (ترکهایی در اطراف پوست مقعد)، التهاب زخمی کولون یا پولیپ روده نیز باشد. خون ممکن است از نقاط بالاتری از دستگاه گوارش آمده باشد. بههمین دلیل، باید علت خونریزی مقعد برای پزشک مشخص شود.
ملنا: مدفوع سیاهرنگ، بدبو و قیری شکل است که اغلب نشاندهندهی خونریزی از دستگاه گوارش فوقانی است. برای مثال حداقل ۱۰۰ سیسی خونریزی درون معده نیاز است تا چنین مدفوعی ایجاد شود. البته گاهی خونریزی رودهی کوچک نیز منجر به ملنا میشود. برای ایجاد ملنا حداقل ۱۴ ساعت زمان نیاز است.
هماتوشزی: به صورت دفع خون به رنگ قرمز روشن یا خرمایی رنگ یا مدفوع زرشکی رنگ است که نشاندهندهی خونریزی دستگاه گوارشی تحتانی و راست روده است. البته در موارد خاص ممکن است از دستگاه گوارش فوقانی نیز نشأت بگیرد.
سرطان مقعد: سرطان مقعد یکی از انواع بیماری سرطان (تومور بدخیم) است.خونریزی از مقعد، درد، ناراحتی و خارش اطراف مقعد برخی از نشانه های سرطان مقعد است.
فیستول مقعد: فیستول مقعد یک کانال کوچک ما بین انتهای روده و پوست اطراف مقعد است. معمولاً دردناک است و میتواند باعث ترشحات خونآبهای یا خونریزی حین اجابت مزاج شود.
آنژیودیسپالزی: عروق خونی غیر طبیعی در دستگاه گوارش که میتواند باعث خونریزی گوارشی شود. آنژیودیسپالزی اغلب در سمت راست روده بزرگ و بدون علت شناخته شدهای ایجاد میشود. این بیماری در افراد مسن شایعتر است و میتواند به صورت خونریزی سریع به رنگ قرمز روشن از رکتوم و بدون درد بروز کند.
داروهای ضد انعقاد: مصرف داروهای ضد انعقادی مانند وارفارین یا آسپرین که به منظور کاهش احتمال ایجاد لخته خون تجویز میشوند، گاهی اوقات میتوانند باعث خونریزی داخلی و گوارشی در فرد شوند.
پولیپ روده: رشد قسمت کوچکی از پوشش داخلی روده بزرگ یا راست روده پولیپ روده نام دارد که میتواند در موارد نادری باعث خونریزی مقعدی شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم:
در صورت همراه بودن خونریزی مقعد با هر یک از علائم زیر، با اورژانس تماس بگیرید:
- تنفس تند و سطحی
- سرگیجه یا چرخیدن سر پس از ایستادن
- تاری دید
- غش کردن
- گیجی
- تهوع
- سردی، رطوبت و رنگ پریدگی پوست
- کاهش ادرار
تشخیص خونریزی مقعدی :
قبل از هر اقدام درمانی ابتدا باید فوقانی یا تحتانی بودن منشأ خونریزی مشخص شود که شرح حال و سن بیمار، سایر نشانه ها و علامت هایی که پزشک در معاینه ی بالینی و بررسی آزمایشگاهی پیدا میکند می تواند به تعیین محل خونریزی کمک کند.
رنگ و نوع خونریزی میتواند در تشخیص مشکل بسیار کمک کننده باشد بدین صورت که:
خونریزی از مقعد و قسمت های پایینی راست روده متمایل به رنگ قرمز روشن و تازه است که ممکن است با مدفوع مخلوط شود یا پس از اجابت مزاج به صورت رگه هایی از خون از مقعد خارج شود که نشانهای از شقاق مقعدی یا بواسیر است.
خونریزی مربوط به رودهی بزرگ اغلب با مدفوع مخلوط میشود و به رنگ خون قرمز تیرهتر است.
خونریزی از کولیت، بیماری دیورتیکولی یا از یک تومور رودهای بیشتر این گونه بروز میکند البته در صورت حجیم و سریع بودن خونریزی میتواند به رنگ قرمز روشن نیز ظاهر شود.
خونریزی از معده و روده کوچک به دلیل فاصله داشتن از مقعد علاوه بر مخلوط شدن با مدفوع کاملاً تغییر رنگ داده و تیره میشود که میتواند نشان دهنده زخم اثنیعشر باشد.
در ادامه سوألات رایجی که پزشک از بیماری با خونریزی مقعدی می پرسد بیشتر شامل:
- آیا در مقعد یا شکم دردی احساس میکنید؟
- در صورت داشتن درد، نوع درد خود را توصیف کنید؟
- آیا در مقعد و اطراف آن خارش دارید؟
- آیا دچار هر گونه تغییری در اجابت مزاج روزانهی خود مانند اسهال یا یبوست شدهاید؟
- آیا ناگهانی وزن کم کردهاید؟
- آیا در اعضای خانواده سابقهای از بیماری رودهای دارید؟
- داروی خاصی مصرف میکنید؟
چه آزمايشاتی توصيه ميشود؟
با توجه به علت خونريزی مقعدی ، معمولا آزمايشات زير توصيه ميشود:
- سيگموييدوسكوپی
- كلونوسكوپی
- كولونوسكوپی مجازی (كولونوگرافی CT)
درمان خونریزی مقعدی :
اگر خون دارای رنگ قرمز روشن است و بلافاصله بعد از دفع مدفوع دیده می شود و قبلا سابقه ابتلا به بواسیر را داشتهاید، راههای مختلفی برای کنترل آن دارید. ولی اگر این خونریزی بهسادگی بند نمی آید، حتما آن را به پزشک بگویید تا علت آن را مشخص کند.
درمان خونریزی مقعدی و رکتال بستگی به علت و منبع خونریزی دارد. صرف نظر از منبع خونریزی، درمان خونریزی با تثبیت شرایط وضعیت بیمار شروع می شود.
در ابتدا، اکسیژن به بیمار ارائه می شود و قلب تحت نظارت قرار خواهد گرفت. شروع به تجویز مایعات و تزریق خون می شود. گزینه های درمانی بیشتر به منبع مشکوک خونریزی بستگی دارد. این احتمال وجود دارد که متخصصی مانند جراح عمومی، متخصص گوارش، یا کولیت زخمی در طرح درمان درگیر شود. ورود به بیمارستان زمانی لازم است که میزان خونریزی مشخص شود، اگر خونریزی متوقف نشود، یا اگر علائم حیاتی شما به حالت عادی نرسیده باشد.
هموروئيد : يكی از درمانهای بيماری هموروئيد استفاده از رابر باند يا همان حلقه كشی است. در اين روش حلقهای كشی دور برجستگی هموروئيد انداخته می شود و هموروئيد به تدريج كوچک می شود. اين حلقه پس از مدتی خودبهخود می افتد و حدود 6 ماه تا یک سال بعد در صورت عود علائم هموروئيد بايد دوباره جايگزين شود. با اين حال يك روش درمانی بدون درد و كمهزينه محسوب می شود. همچنين در مطب يا درمانگاه قابل انجام است و نياز به بستری ندارد. البته اين روش بيشتر برای هموروئيدهای درجه 1 و 2 مناسب است.
خونریزی زخم معده: زخم معده معمولاً بدون نیاز به جراحی و مصرف داروهای خنثیکنندههای اسید معده، کاهندهی ترشح معده یا تقویت مقاومت در برابر اسید معده درمان میشود.
خونریزی پولیپ روده: پولیپ رودهای که عامل خونریزی مقعدی است را میتوان با جراحی برداشت.
درمان های خانگی خونریزی مقعدی :
- به طور منظم بیرون روی را افزایش دهید و با خوردن آب فراوان و خوردن میوه ها، سبزیجات، سبوس و حبوبات قوام مدفوع را نرم نگه دارید
- تداوم نظم حرکات روده میتواند باعث بهبود یا جلوگیری از یبوست و زور زدن شود
- نشستن در وان یا لگن آب گرم به مدت ۲۰ دقیقه دو الی سه بار در روز
- گذاشتن حولهی گرم بر روی مقعد دردناک
- کرم موضعی و داروهای ضد درد و ضد التهاب مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن
- رژیم غذایی حاوی فیبر فراوان
- مصرف مایعات کافی روزانه ۶ تا ۸ لیوان
- مقعد را چرب کنید. چرب کردن مقعد پیش از اجابت مزاج، به دفع راحت مدفوع کمک میکند
مقالات مرتبط:
بیماری پریتونیت ؛ علل ، علائم و درمان آن
بیماری گلومرولونفریت ؛ علل، علائم و درمان آن
انواع پولیپ و درمان آنها
علت، علائم و درمان فیستول مقعدی