خواص و عوارض پونه چیست؟
پونه گیاهی خزنده با نام علمی Mentha Pulegium و بومی اروپاست. از پیشوند Mentha که به معنی نعنا می باشد در نام این گیاه پر خاصیت استفاده می شود چون برگ های آن بویی شبیه نعنا می دهند. اسانس روغنی این گیاه به روش تقطیر از گیاه تازه پونه به دست می آید و حاوی اجزای اصلی آن مثل ایزومنتون، نئومنتون، منتون و پولگوان است. روغن پونه مقدار زیادی پولگوان دارد و همین ماده این روغن را به سم مهلکی تبدیل کرده است.
کاربرد سنتی پونه
پونه به قرن بیست و یکم قبل از میلاد بر می گردد، زمانی که طبیعت شناس رومی به نام پلینی و پزشك یونانی به نام دیواسکورید آن را معرفی کردند. در قرن هفدهم، نیکلاس کولپر، گیاه شناس انگلیسی، در مورد برخی از کاربردهای این گیاه از جمله نقش آن در بیماری های زنان، نیش های سمی و هضم، نوشت. مهاجران اروپایی از گیاه برای درمان بیماری های تنفسی، زخم دهان و اختلالات زنانه استفاده می کنند. روغن گیاه از بین برنده کک ها است، و نام pulegioides به کلمه کک اشاره دارد و برای درمان قرمزی پوست نیز استفاده می شود. علاوه بر این، روغن این گیاه عامل سقط جنین و محرک قاعدگی است. روغن و دمنوش برگ در درمان ضعف و درد معده استفاده می شود.کاربرد این گیاه در دفع حشرات، ضد عفونی کننده، معطر و طعم دهنده، محرک قاعدگی ، ضد نفخ، تحریک کننده، ضد اسپاسم و اختلالات روده، جوش های پوستی و سینه پهلو است. تصور می شود که اثر آن در سقط جنین به دلیل تحریک رحم و انقباض رحمی است. تاثیر آن بر رحم غیر قابل پیش بینی و خطرناک است. دوزهایی که سبب سقط جنین می شود در بعضی موارد عامل مرگ و میر است. پونه به هیچ عنوان در دوران بارداری ایمن نیست.
فواید و مزایای پونه
پونه و روغن این گیاه سرشار از خواص و ویژگی های موثر هستند که از میان آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
ضد میکروب و باکتری
درمان دردهای روماتیسمی
ضد آرتریت و درد مفاصل
ضد عفونی کننده
تصفیه کننده خون
کمک به هضم غذا و بهبود سیستم گوارشی
ضد احتقان و گرفتگی
قاعدگی آور
حشره کش قوی
قابض و تنگ کننده منافذ پوست
محرک گردش خون
ضد میکروب و ضد باکتری
در واقع خواص ضد میکروبی و ضد باکتریایی پونه مدیون وجود همان سمی است که قبلا به آن اشاره کردیم. پولگوان نام ماده ای سمی است که در پونه وجود دارد و حتی در مقادیر خیلی کم می تواند میکروب ها را از بین ببرد. اما یادتان باشد با وجود اینکه پونه می تواند از بدن در برابر عفونت ناشی از میکروب ها و باکتری ها محافظت کند ولی مصرف روغن آن به مقدار زیاد برای انسان بسیار خطرناک و مرگبار است.
ضد روماتیسم و درد مفاصل
املاح موجود در روغن پونه تصفیه کننده خون هستند و گردش خون را در مفاصل افزایش می دهند. به همین دلیل این روغن به دارویی موثر برای درمان روماتیسم و آرتریت مفاصل تبدیل شده است. خاصیت تصفیه کنندگی روغن این گیاه باعث می شود تا سمومی مثل اسید اوریک که اصلی ترین عامل بروز روماتیسم است از بدن دفع شوند.علاوه بر این، اثر بی حس کنندگی پونه باعث کاهش درد ناشی از روماتیسم و آرتریت می شود. گرما بخشی این گیاه و روغن آن، هم درد منطقه آسیب دیده را کم می کند و احساس راحتی بیشتری به بیمار می دهد. در نهایت اینکه مصرف روغن این گیاه خونرسانی و گردش خون را در اندام های مهم بدن افزایش می دهد و همین مساله باعث گرم شدن مفاصل و کاهش درد روماتیسم و آرتریت می شود.
ضد عفونی کننده
اکثر زخم ها و عفونت ها در اندام های داخلی بدن به خصوص دستگاه ادراری، مجاری ادراری، کلیه ها و رحم ناشی از عفونت های میکروبی هستند. خاصیت سمی بودن روغن این گیاه آن را به یک ماده ضد عفونی کننده قوی تبدیل کرده است که به راحتی می تواند میکروب ها و باکتری ها را از بین ببرد. با این حال حتما باید از این روغن تحت نظر پزشک و به مقدار خیلی کم استفاده شود چون بسیار سمی و مرگبار است.
تصفیه کننده خون
تحقیقات نشان می دهند که پونه را می توان نوعی تصفیه کننده قوی محسوب کرد. برخی از ترکیبات موجود در این روغن باعث پاکسازی خون و دفع سموم مضر از بدن می شوند. مصرف این گیاه نه تنها گردش خون را بهبود می بخشد بلکه میزان اکسیژن در خون را هم افزایش می دهد و در نتیجه باعث پاکسازی سلول ها و اندام های مختلف می شود.
کمک به هضم غذا و بهبود سیستم گوارش
در طب سنتی از پونه برای تسهیل روند غذا استفاده می شود. علاوه بر این تحقیقات نشان می دهند روغن این گیاه هم می تواند با افزایش ترشح اسید معده به هضم غذا کمک کند.
قاعدگی آور
یکی دیگر از خواص و ویژگی های معروف پونه خاصیت قاعدگی آور آن است. از این گیاه می توان برای درمان خانم هایی که سیکل قاعدگی شان به تعویق افتاده و یا کاملا متوقف شده استفاده کرد چون مصرف آن باعث تحریک ترشح هورمون های استروژن و پروژسترون می شود.
حشره کش قوی
از آنجایی که روغن پونه هم برای انسان و هم برای سایر موجودات سمی به حساب می آید می توان از آن به عنوان حشره کشی قوی در اسپری ها استفاده کرد. بررسی ها نشان می دهند ترکیبات موجود در این روغن حشرات را دور می کند و مانع از رشد آنها می شود.
قابض و تنگ کننده منافذ پوست
در طب سنتی از خواص منقبض کننده پونه برای سفت شدن و استحکام لثه ها استفاده می شود. از این گذشته پونه می تواند روی پوست هم اثر بگذارد و مانع آویزان یا شل شدن آن شود. مصرف روغن و گیاه پونه باعث رشد موها هم می شود و به خاطر خاصیت قابض بودنش در درمان خونریزی ها نیز از آن استفاده می کنند.
محرک گردش خون
روغن این گیاه میزان گردش خون را در بدن افزایش می دهد و خونرسانی به اندام های مختلف را بیشتر می کند. همین مساله به نوبه خود اثر گرما بخش دارد و بنابراین می تواند احساس سرمای ناشی از تب را کاهش دهد.
درمان مشکلات معده
از دوزهای بسیار پایین پونه می توان برای درمان مشکلات و بیماری های معده استفاده کرد. ترکیبات موجود در این گیاه با تحریک ترشح اسیدهای معده و صفرا به حفظ تعادل اسید و باز در معده کمک می کنند و التهاب و تحریکات دستگاه گوارش را هم کاهش می دهند.
عوارض جانبی پونه
پونه ممکن است باعث درد شکم، تهوع، استفراغ، بی حالی، فشار خون بالا و افزایش ضربان قلب و درماتیت شود. اگر به صورت چای جوشانده شود، مقادیر کم آن هیچ عوارض جانبی ندارد.
خطر سقط جنین در زنان باردار
مصرف گیاه پونه به صورت خشک و تازه و یا دمنوش در مقادیر کم و با مشورت پزشک برای زنان در دوران بارداری مفید می باشد. اما روغن پونه به دلیل مقادیر بالای پولگونی که دارد منجر به انقباض رحم شده و با افزایش جریان خود در دوران قاعدگی خطر سقط جنین در زنان باردار را افزایش می دهد پس بهنرین کار اجتناب از مصرف رون پونه در دوران بارداری است.
نوزادان و کودکان
به علت سمی بودن روغن پونه، استفاده از روغن این گیاه برای نوزادان و کودکان مضر است و بهتر است از آن استفاده نشود.
کبد و کلیه
سبزی پونه تازه و خشک حاوی خواص ضد عفونی کننده و سم زدایی است و برای درمان بیماری های کلیوی و کبد کاربردی و مفید است. اما روغن بچه برای افراد مبتلا به بیماری های عفونت کلیه یا کبد چرب ضرر دارد زیرا پولگون موجود در آن ممکن است علائم بیماری را در افراد مبتلا به آن تشدید کند.همچنین مصرف پونه در برخی از افراد موجب بروز آلرژی و حساسیت می شود که با علائمی مانند درد شکم، حالت تهوع، استفراغ، مشکلات بلع، تب، لرز، گرفتگی عضلانی، نارسایی اندام، افزایش ضربان قلب و تغییرات نامنظم در فشار خون قابل تشخیص می باشد.
منبع: سلام دکتر
مطالب بیشتر:
فواید و کاربرد دارچین
مزیت شگفت انگیز گیاه بابونه
فواید جوز هندی چیست؟